Hoofdstuk 6   De uitdaging van het bestaan  

 

Op deze pagina is aanvullend materiaal te vinden bij de Inleiding van De Uitdaging van het Bestaan. In de linkerkolom van de pagina vindt u enkele verwijzingen naar relevante sites met aanvullende informatie.

 
Relevante links
Filosofie van de dood
Omgaan met de dood
Ludwig Wittgenstein
Jaques Lacan
Samuel Beckett
Algemene links
   
terug naar kort inhoudsoverzicht
   
 
Dimensies van het bestaan   

Begin en Einde

  • geboorte als onbekend begin (het begin van het leven kennen we alleen uit overlevering)
  • de dood als niet gekend einde (“De dood is geen ervaring van het leven”, Wittgenstein)
  • de rol van de eindigheid van het leven
 
   
 
   

Vanuit het verleden heeft men een merkwaardig uitzicht. De geschiedenis van het individu is vanuit het individu zelf gezien zijn of haar biografie. Deze geschiedenis betreft dus ook een verhaal over standen van zaken die in het verleden hebben plaatsgevonden. Het geheugen speelt hierbij een belangrijke rol. Aangezien het geheugen aan standen van zaken in het verleden pas begint vanaf een bepaalde leeftijd, kent het begin van de biografie geen scherpe grens. Zo valt het niet samen met de geboorte, of zo men wil met de conceptie. Dus het begin van de biografie valt niet samen met het begin van het fysieke bestaan, althans vanuit het individu gezien. Ouders, familie, de buurt en dergelijke hebben wel herinnering aan het individu en kunnen de biografie aanvullen met elementen die niet uit het eigen geheugen stammen. Evenzo is het eind niet gekend en heeft een even 'open' karakter als het begin. 'De dood behoort niet tot het leven', zegt Wittgenstein en de Tractatus Logico Philosophicus. (Want de dood is geen ervaring in dit leven). De dood ligt altijd in de toekomst en er kunnen dan ook geen elementen uit het geheugen of uit getuigenissen van anderen aan de persoonlijke biografie toegevoegd worden die de dood betreffen. De dood kan dan ook niet als gebeurtenis in de toekomst geŽnsceneerd worden. We kunnen niet zoals bij Feyenoord die volgende week de Champions League finale speelt, een gebeurtenis die we mee kunnen beleven, zeggen: 'Volgende week zullen we mijn dood vieren'. Over de dood als einde van het leven kan ook geen herinnering zijn. Over de dood kan dan ook alleen in termen van een toekomstige stand van zaken gesproken worden, waaraan we zelf niet kunnen deelnemen. De onzekerheid die het gevolg is van de wetenschap dat er toestand in zal treden in de wereld waarbij wijzelf niet meer aanwezig zijn, vervult menigeen met angst. De pogingen om deze angst te vermeiden zijn dan ook legio. Het intreden van de dood, als onafwendbaar moment, dat het leven beŽindigt, werpt zijn schaduw vooruit. Wie in het licht van het gezegde in hoofdstuk 1, dat in de kosmos alles is vastgelegd, probeert iets te weten te komen van dat moment waarop het leven eindigt, zal in de gebeurtenissen tekens herkennen en de betekenis ervan proberen te achterhalen en kijken of deze tekens op dat moment betrekking hebben. Waarzeggers, paragnosten, Tarotlezers enzovoort, bewegen zich op dat terrein. Wie met bijvoorbeeld Sartre, in de geest van zijn Existentialisme zegt dat het leven een geworpenheid is in dit leven, met andere woorden, zonder herleidbare oorzaak, die zal moeten erkennen dat het einde even willekeurig is als het begin. In het werk van Samuell Beckett lijkt de wereld als in het Existentialisme verklaard een verbeelding te krijgen. Personages weten niet waar ze vandaan komen en waar ze heen gaan. Ze kennen hun historie maar ook niet meer dan dat. Hun leven lijkt geen verbinding te hebben met enig ander leven, behalve het toevallig samenvallen van die levens in de tijd.

 
   
   top 

Filosofie van de dood

 
www.filosofievandedood.nl

"Een schokkend, weergaloos en vlijmscherp, maar ook wonderbaarlijk boek. Dit unieke multimediaboek bevat, onder andere, filosofische theorieën, foto's, korte verhalen, essay's over kunst, persoonlijke ontboezemingen, dialogen, gedichten, een filmscenario, aforismen, en nog veel meer..." - Lees meer »
bron:www.multimediaboek.nl/index_fvd.html

   
 
   top 
Omgaan met de dood

Relevante links:

  Sites die de omgang met de dood bespreken 
 

ARS MORIENDI - Verkenningen rond de kunst van het sterven

Tussen Kist en Kitsch - 'De ontkenning van de dood wordt vergemakkelijkt door de vooruitgang in de medische wetenschap, met de illusie van een lichaam dat volledig beheersbaar is. Gezondheid wordt bijna een nieuwe religie, in ieder geval een hoogste goed waarop individuele en maatschappelijke activiteiten dienen te worden gericht, en zo goed als synoniem met geluk...'

De omgang met zieken en stervenden - 'De omgang met het levenseinde is een van de moeilijke kwesties waarvoor het hedendaagse leven mensen individueel en collectief stelt...'

   
 
   top 
Ludwig Wittgenstein

Tractatus 
Logico-Philosophicus
 

'As in death, too, the world does not change, but ceases'
Tractatus Logico-Philosophicus - Lees meer »

'How the world is, is completely indifferent for what is higher. God does not reveal himself in the world.' Tractatus Logico-Philosophicus - Lees meer »

Tractatus Logico-Philosophicus Introduction by Bertrand Russell - Lees meer »

   
 
   
Jaques Lacan 

Relevante links:
bibliography 

 

Jacques Lacan

Jaques Lacan

Lacanian ink is a biannual publication which continues a tradition of psychoanalytic thought developed by Jacques Lacan through his written word, discourses and utterance. Each issue provides an elucidation of his ideas and elaboration upon his reflections from various fields of inquiry within a contemporaneous context...

It is the intention of lacanian ink to expose the reader to current ideas and perspectives, while fostering a critical terminology through which to evaluate them...(reviewed by Krystian Woznicki)

   
 
   top 
Samuel Beckett 

Relevante links:

 

Samuel Beckett author, critic, and playwright, winner of the Nobel Prize for Literature in 1969. He wrote in both French and English and is perhaps best known for his plays, especially En attendant Godot (1952; Waiting for Godot).

Samuel Beckett - online resources

Waiting for Godot - tragicomedy in 2 acts by Samuel Beckett

   
   
   

Algemene links:



 

Bronnengids Bibliotheek Delft - Databases met artikelen e.d. veelal met directe links naar elektronische tijdschriften
Philosophy Pages
BjŲrn's Guide to Philosophy

   
         top